Τρίτη, 24 Μαρτίου 2015

Προετοιμάζοντας μία αχρήματη Κοινωνία





Απόδοση στα Ελληνικά κειμένου του Colin Turner

Όλοι μας θα είμασταν σε μία πολύ καλύτερη, αχρήματη, κοινωνία αύριο, εάν ο καθένας καταλάβαινε πως και γιατί θα μπορούσε αυτό να δουλέψει, αλλά η αλήθεια είναι ότι δεν είναι εύκολο να πειστούν οι άνθρωποι για αυτό. Γιατί να συμβαίνει αυτό το πράγμα; Όντας ένας άνθρωπος που εργάζομαι σε αυτή την ιδέα εδώ και πέντε χρόνια τώρα, είχα την ευκαιρία και το χρόνο να αναλογιστώ γιατί να συμβαίνει αυτό το πράγμα, που αξίζει το κόπο κάποιος να ερευνήσει το γιατί.

Το πρόβλημα των δύο μερών
Προκειμένου να πείσεις για το ότι είναι δυνατό ένα μέλλον χωρίς χρήμα, αυτό για μένα έχει δύο μέρη: Κατά πρώτον θα πρέπει να θέσεις τα πλεονεκτήματα και κατά δεύτερον το αν μπορεί να γίνει. Τα πλεονεκτήματα είναι πολλά και οι περισσότεροι λογικοί άνθρωποι δεν έχουν πρόβλημα να τα αποδεχτούνε: Καλύτερη ποιότητα ζωής, λιγότερες ανισότητες, εξάλειψη φτώχειας-εγκληματικότητας- απληστίας- διαφθοράς-μόλυνσης και σκουπιδιών. Από την άλλη καλύτερη υγεία, εκπαίδευση, εμπιστοσύνη, σεβασμός, ευαισθητοποίηση,  αειφορία, ανθρώπινες αξίες της κοινότητας, τεχνολογικές βελτιώσεις κλπ. Οι περισσότεροι άνθρωποι θέλουν αυτά τα πράγματα, έτσι δεν αποτελεί πρόβλημα να τους πείσουμε για τα πλεονεκτήματα. Το πρόβλημα είναι η δυνατότητα, δηλαδή κατά πόσο μία αχρήματη κοινωνία είναι δυνατό να επιτευχθεί.

Έχω συνειδητοποιήσει ότι ο λόγος που είναι τόσο δύσκολο να γίνει αντιληπτή αυτή η δυνατότητα, είναι το ότι απαιτεί την ταυτόχρονη αναστολή και επανεκτίμηση διαφόρων πεποιθήσεων που έχουν θεμελιώδη σημασία για το πώς αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο.

Προκειμένου να πείσεις κάποιον, θα πρέπει σε αυτόν να αποδείξεις πρώτα την εσφαλμένη αντίληψη του με αυτές τις πεποιθήσεις, ώστε στη συνέχεια να μπορεί να τις αντικαταστήσει με κάποιες που είναι πιο αληθινές. Φυσικά, αυτό είναι ένα μεγάλο ζήτημα για τον καθένα που ζει τη φασαρία της πολυάσχολης ζωής του, ώστε να βρει και να αφιερώσει χρόνο και ενέργεια σε αυτό το είδος της ψυχολογικής αναζήτησης, αλλά αν ο ίδιος αποφασίσει να το ψάξει, τότε μέσα του θα αρχίσουν να καταρρέουν κάποια βασικά πιστεύω, προκαταλήψεις και πεποιθήσεις του,  με μαζικό τρόπο.
Και από τη στιγμή που το κάνει στον εαυτό του, δεν μπορεί να ξαναγυρίσει στις αυταπάτες του παρελθόντος.

Τα Μέρη του παζλ

Το να φανταστούμε ένα κόσμο χωρίς χρήματα συνήθως δημιουργεί τις εξής αντιρρήσεις αμέσως, καθεμία από τις οποίες συνδέεται με μια συγκεκριμένη δια βίου πεποίθηση (που βρίσκεται σε παρένθεση):

α) Κανείς δεν θα κάνει τίποτα (αφού το χρήμα κινεί τους ανθρώπους)
β) Κάποιοι θα επωφεληθούν (βλέπεις, η απληστία είναι στην ανθρώπινη φύση)
γ) θα χάσω ότι έχω (ο φόβος της απώλειας, της ιδιοκτησίας)
δ) Θα προκύψει χάος και βία (διότι η κοινωνία απαιτεί έλεγχο)
ε) Η κοινωνία θα παραμείνει στάσιμη ή θα οπισθοδρομήσει (οι αγορές είναι που προκαλούν τη πρόοδο)

Τα καλά νέα είναι ότι όλες αυτές οι αντιρρήσεις μπορούν να ανατραπούν πολύ εύκολα χρησιμοποιώντας απλά την κοινή λογική και κάνοντας βασικές παρατηρήσεις. Δεν απαιτείται καμία απόδειξη, αλλά πριν κάποιος μπορεί να καταλήξει στο ίδιο συμπέρασμα όπως εσείς - ότι μία αχρήματη κοινωνία είναι δυνατή - θα πρέπει ταυτόχρονα να επανεκτιμήσει και να αξιολογήσει εκ νέου όλες αυτές τις παραπάνω πεποιθήσεις.

Στη συνέχεια ακολουθεί μία αναφορά σε όλα τα κύρια επιχειρήματα και τις πεποιθήσεις, και τις κατάλληλες απαντήσεις, κατά τη προσωπική μου γνώμη.


Τα 5 αντι – επιχειρήματα για μία αχρήματη κοινωνία είναι ότι:

α) Κανείς δεν θα κάνει τίποτα (το χρήμα παρακινεί τους ανθρώπους):

Οι άνθρωποι παρακινούνται από τα χρήματα, ναι. Είναι ίσως το μεγαλύτερο κίνητρο για να κάνουν κάτι οι άνθρωποι, αλλά ο μόνος λόγος για αυτό είναι επειδή χρειαζόμαστε χρήματα για να ζήσουμε και να καλύψουμε τις υποχρεώσεις μας. Είναι συνδεδεμένο με την επιβίωση – το πιο θεμελιώδες ένστικτο μας. Αυτό είναι αυτό που δίνει τέτοια δύναμη.

Υπάρχουν, φυσικά, πολλά άλλα ανθρώπινα κίνητρα: Η επιθυμία να αγαπήσουμε και να αγαπηθούμε, να συναναστρεφόμαστε μεταξύ μας οι άνθρωποι, να κάνουμε παιδιά, να βοηθήσουμε τους άλλους, να βελτιώσουμε τους εαυτούς μας και το περιβάλλον μας, να δείχνουμε καλά, να αισθανόμαστε καλά, να μάθουμε, να αμφισβητήσουμε τους εαυτούς μας, να εκφραστούμε, να καινοτομήσουμε, να αποδείξουμε τις ικανότητές μας, κ.λπ. Κάθε άτομο στη ζωή έχει αυτές τις επιθυμίες σε κάποιο βαθμό. Επειδή, μετά την επιβίωση, αυτές οι επιθυμίες είναι που δίνουν αξία και νόημα στη ζωή μας.

Έτσι λοιπόν, Εάν δεν χρειαζόμασταν χρήματα για να επιβιώσουμε, και η κοινωνία θα μπορούσε να είναι καλύτερη χωρίς χρήματα, τότε αυτό σημαίνει ότι κάποιες ή όλες αυτές από τις παραπάνω επιθυμίες, θα γίνουν τα κύρια κίνητρα μας. Δεδομένου ότι η τεχνολογία μπορεί να κάνει τώρα τη βασική δραστηριότητα της επιβίωσης απίστευτα εύκολη για μας, όλοι μας θα μπορούσαμε - αντί να δουλεύουμε για να κερδίζουμε χρήματα - να διαθέτουμε λίγο χρόνο εξυπηρετώντας την κοινότητα μας για να διασφαλίσουμε ότι το σύστημα λειτουργεί για όλους, και φυσικά θα περνάμε το υπόλοιπο του χρόνου μας σε ό, τι μας κάνει ευτυχισμένους.

Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι θα πάμε να ζούμε στο δάσος και να τρώμε βατόμουρα! Αν η τεχνολογία δεν ήταν περιορισμένη από το σύστημα της αγοράς, και οι άνθρωποι έχουν ως πρώτιστο κίνητρο να βοηθήσουν, να καινοτομήσουν και να βελτιώσουν, τότε η τεχνολογία μας θα μπορούσε να είναι εντελώς μεγιστοποιημένη για να κάνει όλες σχεδόν τις δουλειές που κανείς δεν θέλει να κάνει, και να δημιουργήσουμε έναν άκρως προηγμένο πολιτισμό.

β) Κάποιοι άνθρωποι θα επωφεληθούν (η απληστία είναι στην ανθρώπινη φύση):

Η απληστία, στη πραγματικότητα, δεν είναι στην ανθρώπινη φύση - είναι απλά η επιθυμία να συσσωρεύσει ο άνθρωπος κάτι σπάνιο που χρειάζεται για να ζήσει. Όπως ένας σκίουρος συλλέγει καρύδια για το χειμώνα, η ανάγκη μας να συσσωρεύουμε αγαθά έχει νόημα - γιατί δεν ξέρουμε τι θα φέρει το μέλλον. Σε ένα νομισματικό κόσμο, η μεγαλύτερη έλλειψη είναι το ίδιο το χρήμα, οπότε είναι λογικό κάποιος να το συσσωρεύει για ασφάλεια, και, δεδομένου ότι δεν υπάρχει ανώτατο όριο για τα χρήματα και την περιουσία που μπορείτε να έχετε, και υπάρχει και εθισμός στη διαδικασία θησαυρισμού, δεν υπάρχει κανένας λόγος για να σταματήσει κάποιος τη συσσώρευση του χρήματος.

Αλλά Εάν η κοινωνία μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα χωρίς χρήματα και ο καθένας έχει πρόσβαση, συνεχώς σε όλα όσα χρειάζεται, τότε δεν θα υπήρχε κανένα νόημα να αποθηκεύει κάτι σε μεγάλες ποσότητες. Ποιος θέλει το υπόγειο του γεμάτο με καφέ, δημητριακά ή ντομάτες, όταν όλα αυτά τα πράγματα είναι ελεύθερα διαθέσιμα ανά πάσα στιγμή;

Για πρώτη φορά στην ιστορία, έχουμε την τεχνολογία για την εξάλειψη της φτώχειας και της πείνας και μπορούμε να δημιουργήσουμε μια αφθονία ειδών πρώτης ανάγκης για όλους τους ανθρώπους στη Γη με ελάχιστη σωματική προσπάθεια. Το σύστημα της αγοράς είναι το μόνο πράγμα που αποτρέπει αυτό, καθώς απαιτεί σπανιότητα κάποιων ειδών προκειμένου να υπάρχει αυτό το ίδιο.

γ) θα χάσω ό, τι έχω (ο φόβος απώλειας της ιδιοκτησίας)

Κάθε γκουρού του μάρκετινγκ θα σας πει ότι ο πιο σημαντικός παράγοντας λήψης απόφασης είναι ο φόβος της απώλειας - πολύ περισσότερο από ό, τι η επιθυμία κάποιος να κερδίσει. Έτσι, το επιχείρημα τι θα κερδίσουμε σε μία αχρήματη κοινωνία, όταν υπάρχει η πιθανότητα να χάσουμε την αποκλειστική ιδιοκτησία μας, κατά πάσα πιθανότητα δεν πρόκειται να μας πείσει να δοκιμάσουμε, αφού ο φόβος της απώλειας είναι πιο ισχυρός. Συνεπώς είναι καλύτερα να δούμε την όλη ιδέα της ιδιοκτησίας συνολικά.

Όλοι χρειαζόμαστε προστασία της ιδιωτικής ζωής μας, και σε κάποια πράγματα αποκλειστικότητα, σωστά; Ποιος θέλει να μοιραστεί την οδοντόβουρτσα του, ή να έχει ξένους μες τα πόδια του στο σπίτι του, για παράδειγμα; Η πίστη μας, μας λέει ότι ορίζουμε το ποιος χρησιμοποιεί τι, μέσα από κάτι που ονομάζεται «ιδιοκτησία». Οι νόμοι μας ορίζουν και προστατεύουν την ιδιοκτησία, με την απειλή της τιμωρίας για όσους παρακούσουν (δηλ. διαπράξουν κλοπή).

Πού βρίσκεται όμως η έννοια της ιδιοκτησίας αρχικά; Είχαμε κάτι πριν κάποιος γράψει το νόμο; Φυσικά και είχαμε, αλλά σε μία αρχική ισότιμη κοινωνία, ήταν περισσότερο σαν ηθικό ή λογικό το δικαίωμα μας αυτό. Η ηθική, σιωπηρά μας έδινε το δικαίωμα σε ένα αντικείμενο, να ανήκει σε εμάς. Το θέμα είναι ότι τα περισσότερα πράγματα στην κοινότητα δεν ανήκαν σε κανέναν, και έτσι μπορούσαν όλοι να τα χρησιμοποιούν.

Έτσι, χωρίς την ύπαρξη της ιδιοκτησίας, τι είναι αυτό που αποτρέπει τους ανθρώπους από το να κλέβουν; Αυτό που πραγματικά σταματάει τους ανθρώπους από το να κλέβουν είναι ότι η πράξη της κλοπής είναι αντι-κοινωνική, ασεβής και επεμβατική, και οι άνθρωποι που το κάνουν είναι εντελώς λαομίσητοι. Αυτό το κοινωνικό κίνητρο είναι πολύ ισχυρότερο από ό, τι κάποιος κανόνας, καθώς σχετίζεται με το πώς αισθανόμαστε για τον εαυτό μας και τη θέση μας στην κοινωνία. Ωστόσο, εμείς συνήθως μπερδεύουμε ότι ο νόμος, είναι το μόνο πράγμα που κυβερνά αυτήν τη συμπεριφορά.

Αν συνειδητοποιήσουμε ότι ο σεβασμός, η προστασία της ιδιωτικής ζωής και της αποκλειστικότητας σε κάποια πράγματα, είναι, στην πραγματικότητα, ήδη βαθιά χαραγμένα μέσα στη κοινωνική μας ψυχή – και δεν υπαγορεύονται από εξωτερικές δυνάμεις ελέγχου - τότε μπορούμε να αρχίσουμε να προχωράμε πέρα ​​από τα παραδοσιακά αναποτελεσματικά όρια της ιδιοκτησίας και μαζί με αυτό, να ξεπεράσουμε κάθε φόβο απώλειας.



δ) Θα προκύψει χάος και βία (η κοινωνία απαιτεί έλεγχο)

Για την αντιμετώπιση αυτής της πεποίθησης, αξίζει πρώτα να επισημάνουμε ότι ο κόσμος μας με το ισχύον χρηματικό σύστημα είναι που είναι γεμάτος με το έγκλημα και τη βία, έτσι ώστε κάθε επιχείρημα για μια αχρήματη κοινωνία πρέπει να μετράται σε σχέση με την υπάρχουσα κατάσταση για σύγκριση. Επίσης, κανείς δεν λέει ότι ένας αχρήματος κόσμος θα ήταν τέλειος – Θα ήταν όμως σίγουρα πολύ, μα πολύ καλύτερος.

Τα περισσότερα εγκλήματα και η βία καθοδηγούνται ακριβώς από απόγνωση λόγω της έλλειψης βασικών απαιτήσεων για τη ζωή, που οδηγούν σε κλοπή, ένοπλη ληστεία, διάρρηξη, κλπ. Τα περισσότερα από τα άλλα εγκλήματα μπορεί να θεωρηθούν ως δευτερογενείς επιπτώσεις μιας κακής ανατροφής. Όταν οι γονείς είναι φτωχοί, ή εργάζονται υπερβολικά, είναι άνεργοι, ή απογοητευμένοι, ή σε κατάθλιψη κλπ - όλοι οι παράγοντες αυτοί μπορούν να συμβάλουν σε ένα ασταθές περιβάλλον, χωρίς αγάπη για τα παιδιά, τα οποία μπορούν αργότερα να στραφούν στο έγκλημα ως αποτέλεσμα της χαμηλής αυτοεκτίμησης, και της αδυναμίας προσαρμογής τους.

Αν η κοινωνία μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα χωρίς χρήματα, τότε οι περισσότεροι από τους λόγους και τις αιτίες που συνέβαλαν σε αντικοινωνικές συμπεριφορές δεν θα υφίστανται πλέον. Στη κοινωνία θα υπάρχουν αυτόματα περισσότερες συνεργασίες και πολύ λιγότεροι αποκλεισμοί, και ο καθένας θα έχει ελεύθερη πρόσβαση σε καλό φαγητό, στέγαση, εκπαίδευση και τεχνολογία. Δεν θα είναι τέλεια η αχρήματη κοινωνία αμέσως ή θα εξαλειφθούν όλα τα ανθρώπινα πάθη που οδηγούν στο έγκλημα, αλλά αν ο καθένας έχει μια καλή ποιότητα ζωής και ελεύθερη πρόσβαση στα βασικά αγαθά, τότε το έγκλημα θα έχει πολύ μικρότερο ή καθόλου κίνητρο.


ε) Η κοινωνία θα παραμείνει στάσιμη ή θα πάει πίσω (Η αγορά φέρνει τη πρόοδο)

Πολλοί οικονομολόγοι και επιχειρηματίες επικαλούνται ότι τα οικονομικά κίνητρα και ο ανταγωνισμός φέρνουν τη πρόοδο. Όμως, αφού το οικονομικό σύστημα βρίσκεται παντού, οι άνθρωποι που το πιστεύουν αυτό ίσως δεν μπορούν να το συγκρίνουν με τίποτα άλλο, και έτσι καταλήγουν σε ένα λανθασμένο συμπέρασμα. Μπορούμε να πιστέψουμε ότι όλοι οι καινοτόμοι, οι εφευρέτες και οι καλλιτέχνες θα σταματήσουν να δημιουργούν όταν κάποιος δεν τους πληρώνει; Προφανώς όχι, αφού όλοι γνωρίζουμε πολλούς δημιουργικούς ανθρώπους που ποτέ δεν κατάφεραν οικονομική επιτυχία, πράγμα που μας δείχνει ότι δεν οδηγούνται από το χρήμα, αλλά από το πάθος και την επιθυμία τους να καινοτομούν.

Έχουμε ήδη δει την άνοδο του κινήματος Ανοικτού Κώδικα (Open Source) και πώς μεγάλης κλίμακας καινοτόμα έργα γίνονται τα βέλτιστα μέσα παραγωγής, χωρίς χρηματικό κίνητρο. Πολλά προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών, όπως το Linux, ο Chrome και το Android έχουν αναπτυχθεί ελεύθερα από τους λάτρεις στον ελεύθερο χρόνο τους. Η τεχνολογία των υπολογιστών έχει οδηγήσει το δρόμο σε αυτό, αλλά φυσικά, δεν υπάρχει κανένας λόγος για τον οποίο η «ανοικτού κώδικα σκέψη» δεν μπορεί να εφαρμοστεί στη γεωργία, τη βιοτεχνία, τις κατασκευές ή την εκπαίδευση, κ.λ.π.

Η ιστορία έχει δείξει ότι, σε γενικές γραμμές, οι μεγαλύτεροι καινοτόμοι και καλλιτέχνες προέρχονται από προνομιούχες οικογένειες. Μήπως αυτό σημαίνει ότι ήταν πιο έξυπνοι; Φυσικά και όχι. Σημαίνει ότι είχαν μια άνετη ανατροφή, πρόσβαση σε καλό φαγητό και  εκπαίδευση, και είχαν τη πολυτέλεια του χρόνου – χωρίς να δουλεύουν για την συντήρησή τους - αλλά να αφιερώνουν χρόνο για την ανάπτυξη των ιδεών και δεξιοτήτων τους αντ' αυτού.
Αν η κοινωνία μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα χωρίς χρήματα, τότε όλοι οι πιθανοί νεαροί Αϊνστάιν και Μότσαρτ θα έχουν τη βέλτιστη ευκαιρία να ασκήσουν και να προωθήσουν τα ταλέντα τους.


Τώρα αφήστε το να ωριμάσει ...

Για τους περισσότερους ανθρώπους, το να δεχτούν να λάβουν αυτές τις νέες πληροφορίες στο μυαλό τους είναι ένα ψυχικό κατόρθωμα, και, από την εμπειρία μου, αυτό συνήθως παίρνει κάποιο χρόνο - ίσως μερικές εβδομάδες - για τις πληροφορίες για να φιλτραριστούν στο υποσυνείδητο και ξανά πίσω στο συνειδητό.

Αυτός είναι ο λόγος που πιστεύω ότι είναι πολύ σημαντικό να μην βιαζόμαστε. Μπορεί να είστε πολύ ενθουσιασμένοι για ένα κόσμο χωρίς χρήμα, που είναι σπουδαίο, αλλά να θυμάστε ότι οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν να το δεχτούν αμέσως. Μην απαιτείτε να το υιοθετήσουν αμέσως, γιατί μπορεί να καταλήξετε απογοητευμένοι και οργισμένοι, δημιουργώντας πιθανώς μια αρνητική συσχέτιση για τις ιδέες σας μαζί τους. Το καλύτερο πράγμα που μπορείτε να κάνετε είναι να δώσετε όλες τις πληροφορίες με το δικό σας φιλικό τρόπο, και να τους δώσετε χρόνο να το σκεφτούν με την ησυχία τους….

Καλή τύχη!





Ο Colin Turner είναι Ιδρυτής της κίνησης http://freeworlder.org που στοχεύει στη προετοιμασία του κόσμου για τη μετάβαση σε μία αχρήματη οικονομία.

Πηγή: http://freeworlder.org/blogs/item/76-the-trouble-with-selling-a-moneyless-world

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου